Nowela "Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela" ukazała się w "Gazecie Lwowskiej" w 1879 (pod tytułem "Z pamiętnika korepetytora") i w "Niwie" w 1879 (pod obecnym tytułem). W 1880 została włączona do czwartego tomu "Pism" Sienkiewicza. Narratorem tej noweli jest nauczyciel domowy małego Michasia, pan Wawrzynkiewicz. Utwór porusza dwie ważne dla Sienkiewicza kwestie: • kwestię pozytywistycznych haseł dotyczących edukacji oraz ...

Prywatny nauczyciel z troską obserwuje swojego wychowanka – Michasia. Chłopiec chodzi do niemieckiego gimnazjum (Sienkiewicz, by zmylić cenzurę, przeniósł akcję z zaboru rosyjskiego do pruskiego) i z trudem radzi sobie z nauką. Michaś jest bardzo pracowity i codziennie przez wiele godzin pilnie odrabia lekcje. To jednak nie wystarcza – gdy kończy naukę, zapomina materiał, który powtórzył na początku. Bardzo go to martwi i przygnębia – uczy ...