{"id":380,"date":"2011-11-14T12:43:26","date_gmt":"2011-11-14T10:43:26","guid":{"rendered":"http:\/\/dobresciagi.pl\/blog\/?p=380"},"modified":"2011-11-14T12:43:26","modified_gmt":"2011-11-14T10:43:26","slug":"juliusz-slowacki-adam-mickiewicz-i-pan-tadeusz","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/dobresciagi.pl\/blog\/?p=380","title":{"rendered":"Juliusz S\u0142owacki, Adam Mickiewicz i „Pan Tadeusz”."},"content":{"rendered":"

Polemika Juliusza S\u0142owackiego z Adamem Mickiewiczem.<\/strong><\/h3>\n

Czy wiesz, \u017ce…<\/strong><\/h3>\n

 <\/p>\n

Juliusz S\u0142owacki<\/a><\/strong> niemal przez ca\u0142e \u017cycie usi\u0142owa\u0142 rywalizowa\u0107 z Adamem Mickiewiczem<\/strong><\/a>?<\/p>\n

S\u0142owacki 11 lat m\u0142odszy od Mickiewicza, nigdy nie pogodzi\u0142 si\u0119 z tym, i\u017c wsp\u00f3\u0142cze\u015bni bardziej cenili tw\u00f3rczo\u015b\u0107 jego starszego kolegi. Najcz\u0119\u015bciej wynika\u0142o to z niezrozumienia przez krytyk\u00f3w literackich jego tw\u00f3rczo\u015bci.<\/p>\n

S\u0142owacki wielokrotnie polemizowa\u0142 z Mickiewiczem na kanwie poezji.<\/p>\n

Jednym z takich przyk\u0142ad\u00f3w by\u0142a podj\u0119ta przez S\u0142owackiego pr\u00f3ba napisania kontynuacji \u201ePana Tadeusza<\/a>\u201d<\/strong>.<\/p>\n

Zachowane fragmenty ukazuj\u0105 poemat wiernie na\u015bladuj\u0105cy stylistyk\u0119 Mickiewicza, niemniej spojrzenie na rzeczywisto\u015b\u0107 pozbawione jest tak wielkiego optymizmu. Przeciwnie, widzimy obraz kl\u0119ski i maj\u0105cych wkr\u00f3tce nast\u0105pi\u0107 zmian.<\/p>\n

Poni\u017cej zamieszczamy klika zachowanych fragment\u00f3w poematu pisanego przez Juliusza S\u0142owackiego.<\/p>\n

Zwr\u00f3\u0107cie szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na fragment ko\u0144cowy przedstawiaj\u0105cy posta\u0107 Napoleona.<\/p>\n

 <\/p>\n

FRAGMENTY POEMATU<\/p>\n

[I]<\/p>\n

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .<\/p>\n

Sam pan Tadeusz zosta\u0142 w armii adiutantem,<\/p>\n

Regent – pisarzem, S\u0119dzia – zbo\u017ca liwerantem,<\/p>\n

Hrabia dowodzi nowych u\u0142an\u00f3w szwadronem;<\/p>\n

Wszystko si\u0119 poci\u0105gn\u0119\u0142o za Napoleonem,<\/p>\n

Posz\u0142o w marsz… W domu sm\u0119tne wzdychaj\u0105 ma\u0142\u017conki –<\/p>\n

Pani Tadeuszowa odmawia koronki,<\/p>\n

Nowenny; Telimena klnie domow\u0105 cisz\u0119,<\/p>\n

Sm\u0119tek mgie\u0142 – patrzy w okna, wzdycha, listy pisze<\/p>\n

Albo z ksi\u0105\u017ck\u0105 francusk\u0105 idzie w szary k\u0105tek<\/p>\n

Pod piec – i tonie w sm\u0119tnych ba\u0142wanach pami\u0105tek.<\/p>\n

Wojski tak\u017ce – niezdolny do rycerskich czyn\u00f3w –<\/p>\n

Zosta\u0142, dogl\u0105da w domu kobiet… i komin\u00f3w.<\/p>\n

 <\/p>\n

Tymczasem nadchodzi\u0142a ta okropna zima –<\/p>\n

Twarda, gro\u017ana, iskrz\u0105ca si\u0119 komet oczyma,<\/p>\n

Kt\u00f3r\u0105 w Litwie przeczuwa\u0142 wcze\u015bnie nar\u00f3d ca\u0142y;<\/p>\n

Niebo blad\u0142o, szron iskrzy\u0142, gwiazdy czerwienia\u0142y,<\/p>\n

Miesi\u0119czne t\u0119cze ca\u0142e stawa\u0142y w kolorach,<\/p>\n

Mro\u017ane kameleony przy chatach, oborach.<\/p>\n

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .<\/p>\n

 <\/p>\n

[II]<\/p>\n

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .<\/p>\n

Wielkimi gromadami – przez [bram\u0119] do sieni<\/p>\n

Wchodz\u0105 strzynadle z\u0142ote i gile w czerwieni,<\/p>\n

A nawet \u00f3w dziw lasu, tak rzadko widziany<\/p>\n

Halcyjon, a na Litwie zimorodkiem zwany,<\/p>\n

Kt\u00f3ry czasem strzelcowi poka\u017ce si\u0119 w borach<\/p>\n

Przez mg\u0142\u0119 ga\u0142\u0105zek, niby w anio\u0142a kolorach,<\/p>\n

Nad zwierciad\u0142em prze\u0142omki, pi\u0119kny i b\u0142yszcz\u0105cy<\/p>\n

Jak anio\u0142, w r\u00f3wni z\u0142ote skrzyd\u0142a trzymaj\u0105cy –<\/p>\n

Nawet \u00f3w ptak pi\u0119kno\u015bci\u0105 zakl\u0119ty i dziki<\/p>\n

Zb\u0142\u0105ka\u0142 si\u0119 i nad domu zlecia\u0142 go\u0142\u0119bniki,<\/p>\n

A potem nad sadzawki w ogrodzie kopane,<\/p>\n

Gdzie leszcze, karpie, pstr\u0105gi pi\u0119knie malowane<\/p>\n

Wojski kaza\u0142 powpuszcza\u0107, \u00f3w ptak z jasnym grzbietem<\/p>\n

Polecia\u0142 i bi\u0142 w ryby dzi\u00f3bem jak sztyletem.<\/p>\n

S\u0142owem, wszystko, jak gdyby szuka\u0142o uchrony<\/p>\n

U cz\u0142owieka, ci\u0105gn\u0119\u0142o z las\u00f3w… Sm\u0119tne wrony<\/p>\n

Zaludni\u0142y podw\u00f3rze, obozem si\u0119 mieszcz\u0105<\/p>\n

W topolach, gdzie pod wiecz\u00f3r zwichrzaj\u0105 si\u0119, wrzeszcz\u0105<\/p>\n

I pod zorze gn\u0105 czarn\u0105 drzew obdartych g\u0142ow\u0119;<\/p>\n

Wojski m\u00f3wi, \u017ce wiod\u0105 swe sprawy sejmowe.<\/p>\n

 <\/p>\n

Tak ptactwem gadaj\u0105ca, cho\u0107 mg\u0142ami ponura,<\/p>\n

Sta\u0142a si\u0119 ta litewska przemienna natura,<\/p>\n

Zawsze \u017cywa i z duchem ludzi zawsze zgodna,<\/p>\n

Dobra, niemartwa, chocia\u017c sko\u015bcia\u0142a i ch\u0142odna,<\/p>\n

W\u0142a\u015bnie jak Litwin, kt\u00f3ry \u015br\u00f3d \u015bwi\u0119tych przymierzy<\/p>\n

Skupi\u0142 si\u0119 w sobie, st\u0119\u017ca\u0142, niby trupem le\u017cy,<\/p>\n

A jednak pe\u0142ny \u017cycia i wielkiej pami\u0119ci:<\/p>\n

Gdy mu wr\u00f3g wbiegnie, on go niby w\u0105\u017c okr\u0119ci<\/p>\n

Od n\u00f3g po pier\u015b, pier\u015bcienie [swoich] wie\u0144c\u00f3w skr\u00f3ci,<\/p>\n

Rozwinie si\u0119 – i trupa z obj\u0119cia wyrzuci.<\/p>\n

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .<\/p>\n

 <\/p>\n

[III]<\/p>\n

 <\/p>\n

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .<\/p>\n

\u00d3w to dw\u00f3r Soplicowo, gdzie historia nasza<\/p>\n

Odby\u0142a si\u0119, pod tchnieniem boga Boreasza<\/p>\n

Inne wdzia\u0142 szaty, twarzy zupe\u0142nie odmieni\u0142 –<\/p>\n

\u00d3w las topoli ju\u017c si\u0119 wi\u0119cej nie zieleni\u0142,<\/p>\n

Dziedziniec, gdzie b\u0142awatki, cykorie i maki<\/p>\n

Barwi\u0142y si\u0119 jak szal\u00f3w indyja\u0144skich szlaki,<\/p>\n

Teraz bia\u0142y, wczorajsz\u0105 zasuty zawiej\u0105,<\/p>\n

A na nim \u015bcie\u017cki \u015bwie\u017co deptane czerniej\u0105<\/p>\n

Od folwark\u00f3w do dworu, do stod\u00f3\u0142 do gumien;<\/p>\n

Wszystko sm\u0119tne… a domy stoj\u0105 na kszta\u0142t trumien<\/p>\n

Na podwalinach.<\/p>\n

 <\/p>\n

Wszystko zamar\u0142o do czasu.<\/p>\n

Z daleka ciemna wst\u0119ga sosnowego lasu<\/p>\n

\u015aciemnia\u0142a, wida\u0107 przez las b\u0142\u0119kit bitej drogi,<\/p>\n

Wiatr przez ni\u0119 leci, sosny jak litewskie bogi<\/p>\n

Chwiej\u0105 si\u0119, jod\u0142y siedz\u0105 \u015bniegiem przywalone,<\/p>\n

Gdzieniegdzie drzewko \u015bci\u0119te jak ceg\u0142y czerwone<\/p>\n

Pouk\u0142adane w stosy, inne do tr\u00f3jnog\u00f3w<\/p>\n

Podobne… jak o\u0142tarze dawnych Litwy bog\u00f3w.<\/p>\n

Czerwieni\u0105 si\u0119 po lesie osm\u0119tnione mg\u0142ami<\/p>\n

I sosen tak nakryte li\u015bciem – jak chmurami.<\/p>\n

 <\/p>\n

O zimo! twoj\u0119 pi\u0119kno\u015b\u0107 sm\u0119tn\u0105, uciszenie<\/p>\n

Las\u00f3w i rzadkie s\u0142o\u0144ca z\u0142otego promienie<\/p>\n

Czuj\u0119 dzi\u015b na kszta\u0142t czaru i na kszta\u0142t uroku,<\/p>\n

Bom w \u017cyciu przyszed\u0142 na t\u0119 sm\u0119tn\u0105 por\u0119 roku,<\/p>\n

Kt\u00f3ra wszystko ucisza i pod \u015bniegiem ch\u0142onie;<\/p>\n

Z mi\u0142o\u015bci\u0105 bym wi\u0119c ciche zamieszka\u0142 ustronie,<\/p>\n

W okr\u0105g kt\u00f3rego puszcza czerni si\u0119 bezbrze\u017cna,<\/p>\n

A nad ni\u0105 we mg\u0142ach b\u0142yszczy Matka Boska \u015anie\u017cna.<\/p>\n

 <\/p>\n

W Soplicowie, cho\u0107 ju\u017c si\u0119 zbli\u017ca\u0142y zapusty,<\/p>\n

Zjazdu nie by\u0142o – dom by\u0142 cichy, prawie pusty.<\/p>\n

Wczora w\u0142a\u015bnie francuskie oficerstwo starsze,<\/p>\n

Kt\u00f3re wtenczas przez marsze i przez kontramarsze<\/p>\n

W\u0142\u00f3czy\u0142o si\u0119 po Litwie z armi\u0105 dowozow\u0105,<\/p>\n

Opu\u015bci\u0142o go\u015bcinne zawsze Soplicowo,<\/p>\n

Zostawiwszy w nim r\u00f3\u017cne pami\u0105tki przejazdu<\/p>\n

Jak[o] kuku\u0142ka w cudzym, gdzie mi\u0119szka\u0142a, gniazdu…<\/p>\n

Nie wszystkie dobre. By\u0142o co\u015bkolwiek grabie\u017cy<\/p>\n

I rabunku na wiosce, kilku co\u015b \u017co\u0142nierzy<\/p>\n

Z flint… do litewskich ch\u0142op\u00f3w trzas\u0142o jak do blank\u00f3w,<\/p>\n

Nie mog\u0105c si\u0119 rozm\u00f3wi\u0107 z ludem mow\u0105 Frank\u00f3w;<\/p>\n

Pan Ekonom ze \u0142zami skarg\u0119 o to czyni\u0142,<\/p>\n

S\u0119dzia si\u0119 zrazu sierdzi\u0142, potem za\u015b obwini\u0142<\/p>\n

Wojn\u0119, wojnie przypisa\u0142 z\u0142o i zwierz\u0119co\u015bcie<\/p>\n

Ludzkie, nawet francuskie poturbowa\u0142 go\u015bcie<\/p>\n

Skarg\u0105 i pro\u015bb\u0105… ale c\u00f3\u017c, gdy starca treny<\/p>\n

Przej\u015b\u0107 musia\u0142y przez usta pani Telimeny,<\/p>\n

Kt\u00f3ra S\u0119dziego widz\u0105c po polsku i z p\u0142aczem<\/p>\n

M\u00f3wi\u0105cego… stan\u0119\u0142a mu zaraz t\u0142umaczem,<\/p>\n

Na taki j\u0119zyk skarg\u0119 on\u0105 prze\u0142o\u017cywszy,<\/p>\n

\u017be si\u0119 Francuz, s\u0142uchaj\u0105c, uczu\u0142 najszcz\u0119\u015bliwszy…<\/p>\n

„Vos larmes – rzek\u0142 – et vos beaux yeux…” i tak komplementa<\/p>\n

Sypa\u0142… \u017ce najwierniejsza ma\u0142\u017conka regenta…<\/p>\n

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .<\/p>\n

 <\/p>\n

[IV]<\/p>\n

 <\/p>\n

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .<\/p>\n

Noc by\u0142a wietrzna, \u015bnie\u017cna, a wichry \u015bpiewa\u0142y<\/p>\n

W kominach swoje zwyk\u0142e p\u0142acz\u0105ce chora\u0142y.<\/p>\n

Kobiety przy dw\u00f3ch \u015bwiecach w bawialnym pokoju<\/p>\n

Siedzia\u0142y przy rob\u00f3tce, w zaniedbanym stroju,<\/p>\n

Same jedne – wizyt si\u0119 w domu swoim \u017cadnych<\/p>\n

Nie spodziewaj\u0105c dla mgie\u0142 i czas\u00f3w szkaradnych,<\/p>\n

Gdy nagle przed oknami – jak \u015bwist, grzechot w\u0119\u017cy,<\/p>\n

Zaszumia\u0142 przera\u017aliwie straszny brz\u0119k uprz\u0119\u017cy,<\/p>\n

Straszny dla domu \u0142oskot, z kt\u00f3rym zwykle jad\u0105<\/p>\n

Sanie ogromne, liczne – tak zwan\u0105 szlichtad\u0105,<\/p>\n

Z napa\u015bci\u0105, kt\u00f3ra domy p\u00f3\u0142senne odurza<\/p>\n

Jak napa\u015b\u0107 zb\u00f3jc\u00f3w… Taka przylecia\u0142a burza<\/p>\n

Na dziedziniec. Zl\u0119k\u0142a si\u0119 Telimena mocno,<\/p>\n

Spojrzawszy na szlafroczek i na odzie\u017c nocn\u0105,<\/p>\n

Spojrza\u0142a przez okiennic szpary, a \u015bnieg z\u0142oty –<\/p>\n

Pe\u0142no kaga\u0144c\u00f3w; bie\u017cy, zrywa papiloty,<\/p>\n

W oczach wida\u0107, \u017ce straszne zobaczy\u0142a mary,<\/p>\n

Lecz niebrzydkie… Krzykn\u0119\u0142a do Zosi: „Huzary!”<\/p>\n

I uciek\u0142a.<\/p>\n

 <\/p>\n

Tymczasem wchodzi do pokoju<\/p>\n

Cz\u0142owiek niewielki wzrostem, w podr\u00f3\u017cnego stroju;<\/p>\n

S\u0105dzi\u0142by\u015b, \u017ce cywilny – gdyby nie mia\u0142 szpady<\/p>\n

Pod pach\u0105 – dosy\u0107 pi\u0119kny na twarzy i blady<\/p>\n

Mimo zimna. Twarz by\u0142a jak marmur niezmienna,<\/p>\n

Owszem, rzek\u0142by\u015b, \u017ce bielsza od mrozu, promienna,<\/p>\n

Jak miesi\u0105c z\u0142ota… Odda\u0142 lekki uk\u0142on Zosi,<\/p>\n

Ona si\u0119 zl\u0119k\u0142a, oczy spuszcza, nie podnosi,<\/p>\n

Nie \u015bmie… stoi jak pos\u0105g, a w sobie rozwa\u017ca,<\/p>\n

Czy ma uciec, czy zosta\u0107 – pozna\u0142a cesarza<\/strong><\/p>\n

Napoleona…<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Polemika Juliusza S\u0142owackiego z Adamem Mickiewiczem. Czy wiesz, \u017ce…   Juliusz S\u0142owacki niemal przez ca\u0142e \u017cycie usi\u0142owa\u0142 rywalizowa\u0107 z Adamem Mickiewiczem? S\u0142owacki 11 lat m\u0142odszy od Mickiewicza, nigdy nie pogodzi\u0142 si\u0119 z tym, i\u017c wsp\u00f3\u0142cze\u015bni bardziej cenili tw\u00f3rczo\u015b\u0107 jego starszego kolegi. Najcz\u0119\u015bciej wynika\u0142o to z niezrozumienia przez krytyk\u00f3w literackich jego tw\u00f3rczo\u015bci. S\u0142owacki wielokrotnie polemizowa\u0142 z […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[23,11,3],"tags":[25],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/dobresciagi.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/380"}],"collection":[{"href":"http:\/\/dobresciagi.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/dobresciagi.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/dobresciagi.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/dobresciagi.pl\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=380"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/dobresciagi.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/380\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/dobresciagi.pl\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=380"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/dobresciagi.pl\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=380"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/dobresciagi.pl\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=380"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}